[ADCS 2025] Bagaimana Jepun Menjadi Fenomena Global Daripada Aspek “Storytelling”, Menurut Shuzo John Shiota

Di ASEAN Digital Content Summit 2025, Shuzo John Shiota, Presiden dan CEO Polygon Pictures, studio animasi CG tertua di dunia, menyampaikan ucaptama yang mengupas secara mendalam DNA budaya dalam penceritaan Jepun.

Dalam pembentangan bertajuk “Seeds of Storytelling“, Shiota membongkar jaringan faktor sejarah, geografi dan sosial yang telah membentuk Jepun sebagai kuasa besar global dalam animasi dan manga, sambil menegaskan bahawa kejayaannya bukanlah fenomena sementara tetapi hasil daripada tradisi yang berakar sejak 2,685 tahun lalu.

Shiota, yang telah menerajui studio itu sejak penubuhannya pada 1983, menampilkan wawasannya melalui perspektif unik sebagai seorang “intercultural kid” yang membesar di Amerika Syarikat sebelum kembali ke Jepun.

Walaupun beliau bukan seniman terlatih, malah pernah menghabiskan lebih enam tahun dalam bidang lain sebelum menyertai industri animasi, beliau mengemukakan tesis kukuh tentang mengapa naratif Jepun begitu berkesan menembusi khalayak global.

Beliau memperkenalkan Polygon Pictures sebagai bukti legasi ini, sebuah studio yang bukan sahaja bertahan malah berkembang maju, dengan cawangan di Malaysia dan India. Studio ini dikenali melalui karya antarabangsa seperti Transformers Prime yang memenangi Emmy, serta siri falsafah Stillwater.

Ia turut terus mendorong batas kreativiti dengan projek seperti Hypnosis Mic, francais filem yang menampilkan pertarungan rap di mana penonton boleh mengundi secara masa nyata melalui aplikasi khas, sekali gus mempengaruhi jalan cerita.

Shiota menyatakan bahawa model interaktif ini meraih kejayaan besar dan menggalakkan tontonan berulang, menandakan evolusi moden dalam penglibatan penonton.

Skala industri animasi Jepun yang amat besar menjadi latar teori Shiota. Dalam tempoh sedekad, nilainya telah berganda kepada kira-kira USD22.8 bilion, dengan 51% hasilnya kini datang dari luar negara. Jepun menghasilkan sekitar 300 siri anime dan 80 filem animasi setiap tahun.

Keupayaan ini disokong oleh ekosistem IP sedia ada yang kaya, dengan lebih 73% anime baharu merupakan adaptasi manga, novel ringan, dan permainan video. Kandungan ini pula menyokong francais global seperti Pokémon dan Dragon Ball serta memberi impak besar kepada sektor pelancongan Jepun.

Namun, tegas Shiota, kekuatan sebenar terletak pada “benih” penceritaan itu sendiri. Beliau berhujah bahawa gabungan unik pelbagai faktor telah mewujudkan tanah subur yang istimewa untuk seni naratif berkembang.

Pertama, sejarah Jepun yang panjang dan sering terasing amat penting.

Sebagai negara berdaulat selama ribuan tahun, ditambah tempoh pengasingan hampir total selama 220 tahun (1639–1853), Jepun membentuk identiti budaya dan seni yang sangat tersendiri, termasuk seni ukiyo-e yang masih mempengaruhi estetika media Jepun hari ini. Keadaan ini membolehkan evolusi naratifnya berlaku tanpa pencemaran luar.

Kedua, Shiota menekankan hubungan dengan alam semula jadi. Terletak di “Lingkaran Api Pasifik”, kepulauan Jepun sentiasa berdepan kuasa alam yang dahsyat melalui gempa bumi, gunung berapi dan taufan.

Hal ini melahirkan sistem kepercayaan berasaskan pemujaan alam atau Shinto, di mana dewa dan roh dipercayai mendiami segala benda — satu konsep yang dikenali sebagai animisme.

Pandangan dunia ini, jelas beliau, menjelaskan mengapa budaya Jepun begitu mudah mempersonifikasikan segala-galanya, daripada mercu tanda dan stesen kereta api hingga penutup longkang, sekali gus mencetuskan sumber inspirasi tanpa batas bagi penciptaan watak.

Penghormatan terhadap alam ini turut terjalin dengan falsafah Jepun mono no aware, iaitu kesedaran tentang kefanaan. Ia menekankan bahawa keindahan paling mendalam wujud dalam sifat sementara sesuatu, seperti mekarnya sakura yang singkat.

Konsep ini, yang menjadi nadi karya tokoh seperti Hayao Miyazaki, menambah dimensi empati, melankolia, dan falsafah mendalam dalam penceritaan Jepun.

Shiota turut menyingkap fabrik sosial Jepun. Beliau menyatakan bahawa kebanyakan rakyat Jepun tidak terlalu berpegang kepada agama secara dogmatik, yang membawa kepada kurangnya pantang larang dalam ekspresi kreatif.

Keadaan ini mewujudkan ruang permisif untuk pencipta meneroka tema kompleks, kontroversial, dan bersifat ambiguiti moral — daripada keganasan grafik hingga seksualiti — lalu menghasilkan naratif yang mencabar penonton dan menghindari moraliti hitam putih.

Menariknya, Shiota mengaitkan juga dengan bahasa tulisan Jepun. Ia menggunakan tiga sistem serentak: Kanji yang berpaksikan gambar, serta Hiragana dan Katakana yang fonetik. Disebabkan Kanji berasal daripada imej, beliau berpendapat otak Jepun terbiasa memproses teks dan imej secara serentak.

Ini, menurutnya, menghapuskan jurang mental antara membaca novel dan membaca manga, sekali gus menjadikan penceritaan visual sebagai medium semula jadi dan diterima semua peringkat umur, bukan hanya kanak-kanak.

Akhir sekali, Shiota menyebut faktor yang jarang diketengahkan: tahap keselamatan luar biasa di Jepun. Kanak-kanak boleh berulang-alik dan meneroka sendiri sejak usia kecil. Masa lapang tanpa pengawasan ini, katanya, amat penting dalam membentuk ruang imaginasi yang bebas berkembang.

Selepas pembentangan, Shuzo John Shiota menyertai sesi soal jawab penuh makna. Ketika ditanya nasihat untuk pencipta muda, beliau menyeru agar mereka mencari “benih cerita” masing-masing — idea yang autentik dan benar-benar milik mereka.

Beliau menekankan bahawa pendidikan seni formal bukan syarat utama, kerana ramai dalam industri ini belajar secara autodidak. Dengan sumber dalam talian seperti YouTube, katanya, minat, dedikasi, dan kajian teliti — termasuk menganalisis animasi bingkai demi bingkai — merupakan kunci sebenar kejayaan.

Menyentuh soal teknologi, Shiota memberikan pandangan pragmatik mengenai AI. Walaupun secara peribadi beliau “belum berdamai dengannya,” beliau melihat AI sebagai alat perlu untuk mengekang kos produksi yang meningkat.

Beliau mencadangkan model 80/20, di mana AI mengendalikan 80% tugasan rutin, manakala 20% penting diserahkan kepada artis manusia yang membawa perbezaan seni sebenar. Beliau yakin penonton secara intuitif dapat mengesan karya yang “berbau AI”, menjadikannya kurang sesuai untuk penceritaan mendalam jangka panjang.

Apabila ditanya bagaimana beliau tahu membuat keputusan yang betul sebagai pemimpin, Shiota menjawab bahawa tiada jawapan mutlak betul atau salah. Peranannya ialah sentiasa menilai rentak syarikat dan pasaran.

Seperti seorang rock star memimpin kumpulan muzik, katanya, keputusannya dipandu oleh usaha mengekalkan “groove” kreatif yang positif.

Skhirnya, Shiota menyimpulkan, beliau paling kagum dengan idea cerita yang datang daripada “teras diri” seorang pencipta—pengalaman peribadi, falsafah, dan sistem kepercayaan mereka. Beliau mencari persamaan kemanusiaan yang asas dan mudah difahami, bukan konsep terbitan yang “sekadar meniru trend pasaran sedia ada.”

Shuzo John Shiota mengakhiri ucapannya dengan mesej inspirasi, merumuskan bahawa cerita berkembang subur dalam masyarakat yang mempunyai sejarah yang panjang, penghormatan yang mendalam terhadap alam, toleran terhadap idea yang pelbagai, dan cukup selamat untuk imaginasi berkembang.

“Setiap orang memiliki cerita unik berdasarkan pengalaman individu mereka,” simpulnya. “Keupayaan untuk menceritakan kisah anda sendiri ini adalah kuasa luar biasa peribadi.”

Untuk maklumat lanjut tentang acara, sila layari laman web rasmi.